مقایسه ChatGPT Claude Gemini در مهر ۱۴۰۵ یک جواب کوتاه دارد: ChatGPT همه‌کاره‌ترین است، Claude برای نوشتن دقیق، برنامه‌نویسی و کار با سندهای بلند می‌درخشد و Gemini برای کسی که در دنیای گوگل کار می‌کند و به ابزارهای چندرسانه‌ای نیاز دارد انتخاب طبیعی است. هیچ‌کدام در همه‌چیز برنده نیست و انتخاب درست به کارِ شما بستگی دارد.
این نوشته نسخه‌های فعلی را کنار هم می‌گذارد و بعد نوشتن فارسی، استدلال، برنامه‌نویسی، کار با فایل و قیمت را جدا بررسی می‌کند. اگر می‌خواهید تصویر بزرگ‌تری از همه‌ی مدل‌ها (از جمله DeepSeek، Grok و Qwen) داشته باشید، مقایسه‌ی کامل هوش مصنوعی‌ها در ۱۴۰۵ را هم ببینید. اطلاعات نسخه و قیمت در مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶) بررسی شده است.
مقایسه ChatGPT Claude Gemini در یک جدول
جدول زیر خلاصه‌ی این مقاله است. ستون‌ها بر پایه‌ی امکاناتی است که سازنده‌ها اعلام کرده‌اند؛ عبارت‌هایی مثل «قوی» و «بسیار قوی» ارزیابی سردبیریِ ما از همین مشخصات و گزارش‌های عمومی است و نتیجه‌ی یک آزمون آزمایشگاهی نیست.
| معیار | ChatGPT | Claude | Gemini |
|---|---|---|---|
| سازنده | OpenAI | Anthropic | |
| خانواده‌ی فعلی | GPT-5.6 (Sol، Terra، Luna) | Opus 5.5، Sonnet 5.5، Fable 5.1 | خانواده‌ی Gemini 3 (نسخه‌ی دقیق را در برنامه ببینید) |
| نوشتن فارسی | بسیار قوی و روان | بسیار قوی، لحن دقیق و کم‌اغراق | قوی، گاهی رسمی‌تر |
| استدلال و ریاضی | بسیار قوی (حالت Thinking) | بسیار قوی (تفکر تطبیقی) | بسیار قوی (Deep Think در پلن‌های بالا) |
| برنامه‌نویسی | بسیار قوی | بسیار قوی، به‌ویژه پروژه‌های بزرگ | قوی، مناسب اکوسیستم گوگل |
| عکس، صدا، ویدیو | ساخت عکس و گفتگوی صوتی | درک عکس؛ بدون ساخت عکس و ویدیو | درک و ساخت چندرسانه‌ای، از جمله ویدیو |
| پنجره‌ی متن (API) | حدود ۱٫۰۵ میلیون توکن | ۱ میلیون توکن | تا ۱ میلیون توکن یا بیشتر، بسته به مدل |
| نسخه‌ی رایگان | دارد، با سقف پیام | دارد، با سقف پیام | دارد، با محدودیت مدل |
نتیجه‌ی جدول: سه مدل در سطح بالای کار تقریباً هم‌رده‌اند و تفاوت اصلی در شخصیت و اکوسیستم است، نه در یک برتری مطلق. پس به‌جای پرسیدن «کدام قوی‌تر است»، بپرسید «کدام به کار من می‌خورد».
نسخه‌های فعلی: GPT-5.6، Gemini 3 و Claude Opus 5.5
اگر دنبال عبارت gpt 5.6 vs gemini 3.5 vs claude opus 5 می‌گردید، یک نکته مهم است: Claude Opus 5 دیگر نسخه‌ی اصلی نیست و Opus 5.5 جایش را گرفته است. نام نسخه‌ها زود قدیمی می‌شود، پس پیش از هر تصمیم مهم صفحه‌ی رسمی را نگاه کنید.
ChatGPT و خانواده‌ی GPT-5.6
OpenAI خانواده‌ی GPT-5.6 را در تیر ۱۴۰۵ (ژوئیه‌ی ۲۰۲۶) معرفی کرد و سه مدل دارد: Sol برای سخت‌ترین کارها، Terra برای کار روزمره و Luna برای کارهای سریع و ارزان. در ChatGPT معمولاً لازم نیست مدل را دستی انتخاب کنید؛ برنامه بین حالت سریع و حالت Thinking جابه‌جا می‌شود. راهنمای کامل ChatGPT این بخش را بازتر توضیح داده است.
Claude و نسخه‌های Opus، Sonnet و Fable
طبق مستندات رسمی Anthropic، مدل‌های فعلی Claude این‌ها هستند: Fable 5.1 برای استدلال‌های سنگین و کارهای طولانی، Opus 5.5 برای برنامه‌نویسی و کار دانشی، Sonnet 5.5 برای تعادل سرعت و هوش و Haiku 4.5 به‌عنوان سریع‌ترین. سه مدل اول پنجره‌ی متن ۱ میلیون توکنی دارند. برای شروع، راهنمای Claude به زبان فارسی کافی است.
Gemini و خانواده‌ی ۳
گوگل خانواده‌ی Gemini 3.5 را در رویداد I/O (اردیبهشت ۱۴۰۵) معرفی کرد. بر پایه‌ی گزارش‌های شهریور ۱۴۰۵، نسخه‌ی Flash عرضه شده بود ولی نسخه‌ی Pro هنوز مشخصات رسمی نداشت. نام مدل فعال در برنامه با پلن شما عوض می‌شود و گوگل بارها سیاست دسترسی نسخه‌ی رایگان را تغییر داده است. پس برای این مدل از ادعای «بهترین نسخه» پرهیز می‌کنیم و فقط ویژگی‌های پایدارش را مقایسه می‌کنیم.
کدام برای نوشتن فارسی بهتر است؟
برای متن فارسی بلند و رسمی، Claude معمولاً لحن دقیق‌تر و کم‌اغراق‌تری می‌دهد، ChatGPT روان‌ترین و متنوع‌ترین است و Gemini خوب می‌نویسد ولی گاهی رسمی‌تر از لازم. هر سه فارسی را می‌فهمند؛ تفاوت در سلیقه و در چند خطای رایج است.
خطاهای رایج هر سه مدل در فارسی این‌هاست: ترجمه‌ی تحت‌اللفظی اصطلاح‌ها، استفاده‌ی زیاد از واژه‌های کتابی («می‌باشد»، «جهت»)، ریختن نیم‌فاصله و یکدست‌نبودن ارقام. راه ساده این است که در پرامپت صریح بخواهید: «به فارسی معیار و ساده بنویس، از واژه‌ی فارسی به‌جای عربیِ کتابی استفاده کن و جمله‌ها را کوتاه نگه دار».
یک پرامپت ساده برای سنجیدن خودتان
همین پرامپت را عیناً به هر سه بدهید و خروجی‌ها را کنار هم بخوانید:
یک متن ۱۵۰ کلمه‌ای برای معرفی یک کافه‌ی کوچک در شیراز بنویس. لحن دوستانه باشد، از ایموجی و اغراق استفاده نکن و دو جمله‌ی کوتاه درباره‌ی منوی صبحانه اضافه کن.
به این چهار نکته نمره بدهید: روانی، درستی املا، اغراق‌نکردن و رعایت طول خواسته‌شده. این آزمون پنج‌دقیقه‌ای برای نیاز شخصی شما از هر جدولی دقیق‌تر است. برای نوشتن محتوای فارسی حرفه‌ای‌تر، راهنمای تولید محتوای فارسی با هوش مصنوعی را هم ببینید.
استدلال و ریاضی
در استدلال، هر سه مدل از پیشرفته‌ترین‌های امروزند و تفاوتشان بیشتر در سرعت و هزینه است تا در توانایی. هر کدام حالتی دارد که پیش از جواب «فکر می‌کند»: Thinking در ChatGPT، تفکر تطبیقی در Claude و Deep Think در Gemini.
برای مسئله‌های ریاضی و منطقی دو قاعده کمک می‌کند. اول، از مدل بخواهید گام‌به‌گام حل کند و پاسخ نهایی را جدا بنویسد. دوم، جواب مهم را با مدل دیگری یا با ماشین‌حساب دوباره وارسی کنید؛ هیچ مدلی از اشتباهِ مطمئن‌لحن در امان نیست. برای تصمیم‌های مالی، پزشکی و حقوقی هم خروجی هیچ‌کدام جایگزین متخصص نیست.
برنامه‌نویسی
در برنامه‌نویسی، ChatGPT و Claude هر دو انتخاب جدی‌اند: ChatGPT برای نوشتن سریع اسکریپت و توضیح خطا، Claude برای فهمیدن و تغییر پروژه‌های بزرگ و چندفایلی. Gemini وقتی با سرویس‌های گوگل (Firebase، Google Cloud، اندروید) کار می‌کنید مزیتی طبیعی دارد.
- ChatGPT: جامعه‌ی کاربری بزرگ و مثال‌های فراوان؛ برای دیباگ سریع و یادگیری مناسب است.
- Claude: در کارهای طولانی چندمرحله‌ای و بازنویسی پروژه‌های بزرگ شهرت دارد؛ پنجره‌ی ۱ میلیون توکنی اجازه می‌دهد بخش بزرگی از کدبیس را یکجا بدهید.
- Gemini: درک خوب از مستندات گوگل و ابزارهای وابسته به آن.
اگر برنامه‌نویس نیستید، این بخش را رد کنید؛ برای کارهای ساده مثل فرمول اکسل یا قالب ایمیل هر سه کافی‌اند.
چندرسانه‌ای: عکس، صدا و ویدیو
اینجا بیشترین تفاوت دیده می‌شود: Claude عکس و PDF را می‌خواند و تحلیل می‌کند ولی خودش عکس یا ویدیو نمی‌سازد، ChatGPT عکس می‌سازد و گفتگوی صوتی دارد و Gemini در ساخت ویدیو و کار چندرسانه‌ای به اکوسیستم گوگل نزدیک‌تر است.
| توانایی | ChatGPT | Claude | Gemini |
|---|---|---|---|
| خواندن و تحلیل عکس | بله | بله | بله |
| ساخت عکس داخل همان چت | بله | خیر | بله |
| ساخت ویدیو | بسته به پلن و منطقه | خیر | بله، در پلن‌های مشخص |
| گفتگوی صوتی | بله | بله (برنامه‌ی موبایل) | بله |
نتیجه‌ی جدول: اگر هدفتان فقط ساخت عکس و ویدیو است، سراغ مدل چت نروید؛ ابزار تخصصی نتیجه‌ی بهتری می‌دهد. در مقایسه‌ی مدل‌های ساخت عکس و ویدیو همین موضوع با پرامپت یکسان بررسی شده است. در هوش‌نو هم می‌توانید از ساخت عکس با هوش مصنوعی و ساخت ویدیو با هوش مصنوعی استفاده کنید.
پنجره‌ی متن و کار با فایل
پنجره‌ی متن یعنی مدل چقدر نوشته‌ی ورودی را هم‌زمان در ذهن نگه می‌دارد. در API، هر سه مدل پرچم‌دار حدود یک میلیون توکن یا بیشتر پشتیبانی می‌کنند، اما در برنامه‌ی چت سقف‌ها کمتر است و به پلن شما بستگی دارد.
یک میلیون توکن در توکن‌ساز فعلی Claude تقریباً ۵۵۵ هزار واژه‌ی انگلیسی است؛ برای فارسی، چون واژه‌ها به توکن‌های بیشتری تبدیل می‌شوند، ظرفیت واقعی کمتر است. این را هنگام بارگذاری کتاب یا گزارش بلند در نظر بگیرید.
- فایل را (PDF یا متن) در چت بارگذاری کنید؛ مدل نام فایل را نشان می‌دهد.
- اول بخواهید فهرست سرفصل‌ها و خلاصه‌ی پنج‌خطی بنویسد؛ اگر اشتباه فهمیده بود همین‌جا معلوم می‌شود.
- بعد سؤال دقیق بپرسید و بخواهید شماره‌ی بخش یا صفحه را کنار جواب بنویسد.
- برای سند مهم، جواب را با خود متن تطبیق دهید.
در کار روزمره، Gemini برای فایل‌های Google Docs و Drive راحت‌تر است، Claude برای خواندن دقیق سندهای بلند و ChatGPT برای تحلیل جدول و داده با ابزارهای داخلی‌اش.
قیمت و نسخه‌ی رایگان
هر سه یک نسخه‌ی رایگان با سقف پیام دارند و هر کدام پلن‌های پولی ماهانه دارد. پلن‌های میانیِ مصرف‌کننده معمولاً از حدود ۲۰ دلار در ماه شروع می‌شوند و پلن‌های بالا چند برابر است؛ برای عدد دقیق هر کدام قیمت پلن‌های ChatGPT و هزینه‌ی پلن‌های Claude را ببینید، چون این اعداد زود عوض می‌شود.
| مدل (API) | ورودی، هر میلیون توکن | خروجی، هر میلیون توکن |
|---|---|---|
| Claude Opus 5.5 | ۴ دلار | ۲۰ دلار |
| Claude Sonnet 5.5 | ۲ دلار | ۱۰ دلار |
| Claude Fable 5.1 | ۱۰ دلار | ۵۰ دلار |
| GPT-5.6 Sol (قیمت استاندارد، طبق منابع قیمت‌گذاری) | حدود ۵ دلار | حدود ۳۰ دلار |
| GPT-5.6 Luna (طبق همان منابع) | حدود ۱ دلار | حدود ۶ دلار |
قیمت Claude از مستندات رسمی Anthropic است. قیمت GPT-5.6 از منابع قیمت‌گذاری ثانویه آمده و OpenAI گاهی تخفیف موقت می‌دهد؛ پیش از هر محاسبه صفحه‌ی رسمی را ببینید. برای Gemini چون مدل فعال عوض می‌شود، قیمت ثابتی نمی‌نویسیم. این جدول مخصوص توسعه‌دهنده‌هاست؛ کاربر عادی فقط اشتراک ماهانه می‌پردازد.
پرداخت و دسترسی از ایران
پرداخت اشتراک این سه سرویس ارزی است و برای کاربران ایران دسترسی مستقیم همیشه ممکن نیست. ما راه دورزدن محدودیت یا خرید اکانت را توصیه نمی‌کنیم. راه قانونی استفاده از همین مدل‌ها در پلتفرم‌های داخلی است؛ هوش مصنوعی آنلاین فارسی هوش‌نو (سرویس خودِ ما) با پرداخت تومانی و بدون اشتراک اجباری، چت با GPT، Claude و Gemini را فراهم کرده است.
همین الان امتحان کنید: یک پرامپت واحد را در چت با هوش مصنوعی در هوش‌نو بنویسید و پاسخ چند مدل را کنار هم بسنجید. هزینه‌ی هر ساخت پیش از شروع در خود ابزار نشان داده می‌شود.
کدام برای چه کسی؟
پاسخ کوتاه: کارتان را بشناسید، بعد مدل را بردارید.
| اگر کار شما این است | انتخاب اول | دلیل |
|---|---|---|
| نوشتن محتوا، ایمیل و ایده‌پردازی متنوع | ChatGPT | روان و همه‌کاره |
| خواندن سند بلند، گزارش یا کتاب | Claude | دقت و پنجره‌ی بزرگ |
| برنامه‌نویسی پروژه‌های بزرگ | Claude | کار چندمرحله‌ای و چندفایلی |
| کار با Gmail، Docs و Drive | Gemini | یکپارچگی با گوگل |
| ساخت عکس و گفتگوی صوتی در یک جا | ChatGPT یا Gemini | ابزارهای چندرسانه‌ای داخلی |
| شروع رایگان و بدون هزینه | هر سه | هر کدام نسخه‌ی رایگان دارد |
اگر دنبال سرویس‌های دیگر هم هستید، هوش‌های مصنوعی جدید این ماه را ببینید. برای نوشتن پرامپت‌های بهتر هم راهنمای پرامپت‌نویسی در Claude و پرامپت‌نویسی در Gemini کمک می‌کند.
چطور خودتان مدل‌ها را منصفانه مقایسه کنید
مقایسه‌ی منصفانه یعنی ورودی یکسان، معیار از پیش تعیین‌شده و چند بار تکرار. اگر هر مدل را با پرامپت متفاوت بسنجید، در واقع پرامپت‌ها را مقایسه کرده‌اید، نه مدل‌ها را.
- سه کار واقعی از کار روزانه‌ی خودتان انتخاب کنید؛ مثلاً یک متن فارسی، یک خلاصه‌ی سند و یک مسئله‌ی منطقی.
- پرامپت هر کار را یک بار بنویسید و عیناً در هر سه کپی کنید.
- هر پرسش را دو بار اجرا کنید، چون خروجی مدل‌ها هر بار کمی فرق می‌کند.
- برای هر خروجی از ۱ تا ۵ به درستی، روانی و رعایت دستور نمره بدهید.
- مجموع نمره‌ها را کنار هم بگذارید و فقط برای همان کارها نتیجه بگیرید.
اشتباه‌های رایج هنگام مقایسه
- مقایسه‌ی نسخه‌ی رایگان یک مدل با نسخه‌ی پولی مدل دیگر؛ نتیجه‌ی این مقایسه معنایی ندارد.
- قضاوت از روی یک پاسخ؛ یک جواب خوب یا بد معیار نیست.
- باور کردن آمار و رتبه‌های اینترنتی بدون دیدن شرایط آزمون. برای فهمیدن این رتبه‌ها، نوشته‌ی بنچمارک‌ها در همین وبلاگ کمک می‌کند.
- فراموش کردن جست‌وجوی وب: بعضی پاسخ‌ها به اینترنت وصل‌اند و بعضی نه، و همین در اطلاعات تازه فرق می‌سازد.
یک نکته‌ی آخر درباره‌ی حریم خصوصی: هر متنی را که در چت می‌نویسید ممکن است طبق سیاست همان سرویس نگهداری شود. اطلاعات محرمانه‌ی شرکت، رمز عبور و مدارک هویتی را در هیچ‌کدام از این سه سرویس نگذارید و پیش از بارگذاری سند، تنظیمات حریم خصوصی هر سرویس را بخوانید.
اگر هنوز با این دستیار آشنا نیستید، اول معرفیِ Claude از آنتروپیک را مرور کنید.
اگر می‌خواهید بدانید کدام ردیفِ Claude را باید با ChatGPT مقایسه کرد، راهنمای مدل‌های کلود کمک می‌کند.
سؤالات متداول
بین ChatGPT و Claude و Gemini کدام بهتر است؟
هیچ‌کدام در همه‌چیز بهتر نیست. ChatGPT همه‌کاره است، Claude برای نوشتن دقیق، برنامه‌نویسی و سندهای بلند قوی است و Gemini برای کار چندرسانه‌ای و اکوسیستم گوگل. بهترین راه این است که پرامپت واقعی خودتان را به هر سه بدهید و خروجی‌ها را بسنجید.
کدام برای فارسی بهتر است؟
هر سه فارسی را خوب می‌فهمند و می‌نویسند. ChatGPT روان‌ترین است و Claude معمولاً لحن دقیق‌تر و کم‌اغراق‌تری دارد. اگر خروجی کتابی بود، در پرامپت صریح بخواهید فارسی ساده و معیار بنویسد؛ این معمولاً مشکل را حل می‌کند.
کدام رایگان است؟
هر سه نسخه‌ی رایگان دارند، ولی با سقف پیام و محدودیت مدل. سیاست نسخه‌ی رایگان زود عوض می‌شود؛ مثلاً گزارش‌ها از محدودشدن انتخاب مدل در نسخه‌ی رایگان Gemini از مهر ۱۴۰۵ خبر می‌دهند. صفحه‌ی رسمی هر سرویس را ببینید.
جدیدترین نسخه‌ی هر کدام چیست؟
تا مهر ۱۴۰۵، خانواده‌ی GPT-5.6 برای OpenAI و Opus 5.5 و Fable 5.1 برای Anthropic جدیدترین‌ها هستند. نسخه‌ی Gemini به پلن بستگی دارد و بهتر است در خود برنامه یا صفحه‌ی رسمی گوگل بررسی شود.
در ایران کدام را می‌شود بدون دردسر استفاده کرد؟
دسترسی مستقیم به هر سه همیشه ممکن نیست و پرداخت ارزی است. راه قانونی استفاده از آن‌ها در پلتفرم‌های داخلی با پرداخت تومانی است؛ هوش‌نو یکی از آن‌هاست و بدون اشتراک اجباری کار می‌کند.
جمع‌بندی
در مقایسه‌ی claude vs chatgpt vs gemini برنده‌ی واحد وجود ندارد: ChatGPT برای کار روزمره و چندرسانه‌ای، Claude برای دقت، برنامه‌نویسی و سندهای بلند و Gemini برای کسی که در دنیای گوگل کار می‌کند. قدم بعدی ساده است: یک کار واقعی را انتخاب کنید، همان پرامپت را به هر سه بدهید و نتیجه را با معیارهای همین مقاله بسنجید. اگر می‌خواهید چند مدل را در یک جا و با پرداخت تومانی امتحان کنید، همه‌ی ابزارهای هوش‌نو را ببینید و برای تصویر بزرگ‌تر به راهنمای مقایسه‌ی همه‌ی مدل‌ها بروید. اطلاعات در مهر ۱۴۰۵ بررسی شد؛ نسخه‌ها و قیمت‌ها را پیش از تصمیم مهم دوباره وارسی کنید.
