سازنده چت جی پی تی کیست؟ مالک، کشور سازنده و تاریخچه کامل ChatGPT

سازنده‌ی چت جی پی تی (ChatGPT) شرکتِ آمریکاییِ OpenAI است که دفترِ مرکزی‌اش در سان‌فرانسیسکوی کالیفرنیاست و سم آلتمن مدیرعاملِ آن است. پس جوابِ «چت جی پی تی ساختِ کدام کشور است؟» ایالاتِ متحده‌ی آمریکا است. اما مالکِ چت جی پی تی یک نفر نیست: از آبانِ ۱۴۰۴ (اکتبرِ ۲۰۲۵) شرکتِ OpenAI Group PBC صاحبِ این محصول است و کنترلِ آن در دستِ بنیادِ غیرانتفاعیِ OpenAI Foundation است. سهام هم میانِ این بنیاد (حدودِ ۲۶ درصد)، مایکروسافت (حدودِ ۲۷ درصد) و کارکنان و سرمایه‌گذارانِ دیگر (حدودِ ۴۷ درصد) تقسیم شده است.

این روزها کمتر کسی است که نامِ چت جی پی تی را نشنیده باشد. این ابزارِ هوش مصنوعی مکالمه‌محور دنیا را شگفت‌زده کرده و سؤال‌های زیادی درباره‌ی سازنده و صاحبش پیش آورده است. در این مقاله به‌طورِ کامل به شرکتِ سازنده، بنیان‌گذاران، ساختارِ مالکیت، نقشِ مایکروسافت و تاریخچه‌ی ChatGPT می‌پردازیم.

سازنده و مالکِ چت جی پی تی کیست؟ جوابِ کوتاه

پرسش	جواب
شرکتِ سازنده	OpenAI
کشور	آمریکا (سان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا)
سالِ تأسیسِ OpenAI	۲۰۱۵ میلادی (۱۳۹۴ شمسی)
عرضه‌ی عمومیِ ChatGPT	۳۰ نوامبرِ ۲۰۲۲ (۹ آذرِ ۱۴۰۱)
مدیرعامل	سم آلتمن (Sam Altman)
رئیس	گرگ براکمن (Greg Brockman)، از هم‌بنیان‌گذاران
رئیسِ هیئت‌مدیره	برت تیلور (Bret Taylor)
مالکِ حقوقی	OpenAI Group PBC، تحتِ کنترلِ بنیادِ غیرانتفاعیِ OpenAI Foundation
بزرگ‌ترین سهام‌دارِ بیرونی	مایکروسافت (حدودِ ۲۷ درصد)

به زبانِ ساده: سازندهی چت جی پی تی شرکتِ OpenAI است، چهره‌ی اصلیِ آن سم آلتمن است و صاحبِ آن را باید مجموعه‌ای دانست که یک بنیادِ غیرانتفاعی کنترلش می‌کند و مایکروسافت بزرگ‌ترین سرمایه‌گذارش است.

OpenAI: مغزِ متفکر و خالقِ ChatGPT

چت جی پی تی محصولِ شرکتِ پژوهشی و فناوریِ OpenAI است. دفترِ مرکزیِ این شرکت در شهرِ سان‌فرانسیسکو، ایالتِ کالیفرنیای آمریکا قرار دارد. مأموریتِ اعلام‌شده‌ی OpenAI این است که «هوش مصنوعیِ عمومی» (AGI)، یعنی سیستمی که در بیشترِ کارها هم‌پای انسان باشد، به نفعِ همه‌ی بشریت ساخته شود.

این شرکت در دسامبرِ ۲۰۱۵ با چشم‌اندازی بزرگ و به دستِ گروهی از چهره‌های سرشناسِ فناوری تأسیس شد تا به گفته‌ی خودش مسیری متفاوت از شرکت‌های بزرگی طی کند که ممکن است سود را بر ایمنی ترجیح دهند. امروز OpenAI علاوه بر ChatGPT، مدل‌های خانواده‌ی GPT، ابزارِ برنامه‌نویسیِ Codex، مدل‌های ساختِ تصویر و ویدیو و رابطِ برنامه‌نویسی (API) برای توسعه‌دهندگان را هم ارائه می‌کند.

صاحب و مالکِ چت جی پی تی کیست؟ ساختارِ مالکیتِ OpenAI

ساختارِ مالکیتِ OpenAI از ابتدا غیرعادی بوده و چند بار تغییر کرده است:

• ۲۰۱۵، سازمانِ غیرانتفاعی: OpenAI به‌صورتِ یک سازمانِ غیرانتفاعی (non-profit) شروع به کار کرد.
• ۲۰۱۹، بازوی «سودِ سقف‌دار»: هزینه‌های سنگینِ پژوهش و قدرتِ پردازشیِ لازم برای آموزشِ مدل‌های زبانیِ بزرگ، آن‌ها را به ساختنِ یک بازوی انتفاعی با سودِ محدود (capped-profit) واداشت تا بتوانند سرمایه‌ی کلان جذب کنند.
• ۲۸ اکتبرِ ۲۰۲۵ (۶ آبانِ ۱۴۰۴)، بازسازیِ نهایی: بخشِ انتفاعی به OpenAI Group PBC تبدیل شد؛ یک «شرکتِ با منفعتِ عمومی» که موظف است در کنارِ سود، مأموریتِ اعلام‌شده‌اش را هم در نظر بگیرد. سازمانِ غیرانتفاعی هم OpenAI Foundation نام گرفت.

چه کسی کنترل را در دست دارد؟ بنیادِ OpenAI Foundation می‌تواند همه‌ی اعضای هیئت‌مدیره‌ی OpenAI Group PBC را منصوب یا برکنار کند؛ یعنی کنترلِ نهایی با این بنیادِ غیرانتفاعی است، نه با سهام‌دارانِ بیرونی.

سهام چطور تقسیم شده است؟ طبقِ ارقامی که هنگامِ بازسازیِ ۲۰۲۵ اعلام شد:

سهام‌دار	سهمِ تقریبی
بنیادِ OpenAI Foundation (غیرانتفاعی)	حدودِ ۲۶ درصد
مایکروسافت	حدودِ ۲۷ درصد
کارکنانِ فعلی و سابق و سرمایه‌گذارانِ دیگر	حدودِ ۴۷ درصد

OpenAI هنوز سهامی عام نشده و سهامش در بورس معامله نمی‌شود. گزارش‌ها از آماده شدنِ مقدماتِ عرضه‌ی عمومی خبر داده‌اند، اما سم آلتمن در سپتامبرِ ۲۰۲۶ گفته است که این کار دست‌کم تا سالِ ۲۰۲۷ انجام نمی‌شود. ارزشِ شرکت در دورِ جذبِ سرمایه‌ی مارسِ ۲۰۲۶ حدودِ ۸۵۲ میلیارد دلار اعلام شد. پس اگر کسی بپرسد «مالکِ چت جی پی تی کیست؟»، دقیق‌ترین جواب این است: OpenAI Group PBC که بنیادِ غیرانتفاعیِ OpenAI کنترلش می‌کند و مایکروسافت بزرگ‌ترین سهام‌دارِ بیرونیِ آن است.

بنیان‌گذارانِ اصلیِ OpenAI چه کسانی بودند؟

تیمِ مؤسسِ OpenAI ترکیبی از کارآفرینان، پژوهشگران و مهندسانِ برجسته بود. مهم‌ترین بنیان‌گذارانِ اولیه و جایگاهِ امروزشان:

• سام آلتمن (Sam Altman): کارآفرینِ مشهور و رئیسِ سابقِ شتاب‌دهنده‌ی Y Combinator که اکنون مدیرعاملِ (CEO) OpenAI و شناخته‌شده‌ترین چهره‌ی چت جی پی تی است. آلتمن در نوامبرِ ۲۰۲۳ به‌طورِ ناگهانی از سوی هیئت‌مدیره‌ی وقت برکنار شد، اما با حمایتِ گسترده‌ی کارکنان و سرمایه‌گذاران چند روز بعد به سمتش بازگشت.
• ایلان ماسک (Elon Musk): مدیرعاملِ تسلا و اسپیس‌ایکس که از بنیان‌گذاران و حامیانِ مالیِ اولیه بود، اما در سالِ ۲۰۱۸ از هیئت‌مدیره‌ی OpenAI کناره گرفت. ماسک بعدها از OpenAI و آلتمن به‌خاطرِ دور شدن از مأموریتِ غیرانتفاعی شکایت کرد؛ در ۲۸ اردیبهشتِ ۱۴۰۵ (۱۸ مهِ ۲۰۲۶) هیئت‌منصفه‌ای در کالیفرنیا شکایت را به این دلیل رد کرد که پس از پایانِ مهلتِ قانونی طرح شده بود. وکیلِ ماسک اعلام کرد که پرونده را ادامه می‌دهد. امروز ماسک با شرکتِ xAI و چت‌باتِ Grok رقیبِ OpenAI است.
• گرگ براکمن (Greg Brockman): مدیرِ ارشدِ فناوریِ سابقِ شرکتِ Stripe که اکنون رئیس (President) و از هم‌بنیان‌گذارانِ OpenAI است.
• ایلیا سوتسکور (Ilya Sutskever): از دانشمندانِ برجسته‌ی یادگیریِ عمیق و دانشمندِ ارشدِ OpenAI در سال‌های ساختِ GPT و ChatGPT. او در مهِ ۲۰۲۴ از OpenAI جدا شد و شرکتِ خودش را راه انداخت.
• وویچخ زارمبا (Wojciech Zaremba) و جان شولمن (John Schulman): دو پژوهشگرِ برجسته در هسته‌ی تیمِ پژوهشیِ اولیه. شولمن که نقشِ مهمی در توسعه‌ی ChatGPT داشت، در سالِ ۲۰۲۴ از OpenAI جدا شد.
• آندری کارپاتی (Andrej Karpathy) و دیگران: کارپاتی هم از اعضای گروهِ مؤسس بود و بعدها از OpenAI رفت.

از چهره‌های مهمِ دیگر می‌توان به میرا موراتی اشاره کرد که سال‌ها مدیرِ ارشدِ فناوریِ OpenAI بود و در دوره‌ی عرضه‌ی ChatGPT نقشی کلیدی داشت؛ او در سپتامبرِ ۲۰۲۴ از شرکت جدا شد.

سرمایه‌گذارانِ کلیدی و نقشِ محوریِ مایکروسافت

بزرگ‌ترین و راهبردی‌ترین سرمایه‌گذارِ OpenAI، غولِ فناوری یعنی مایکروسافت (Microsoft) است. همکاریِ این دو در سالِ ۲۰۱۹ با سرمایه‌گذاریِ یک میلیارد دلاری آغاز شد و با سرمایه‌گذاری‌های بعدی، از جمله تعهدِ چندمیلیارد دلاریِ ژانویه‌ی ۲۰۲۳ (که بیش از ۱۰ میلیارد دلار گزارش شد)، ادامه یافت. مایکروسافت علاوه بر پول، زیرساختِ ابریِ Microsoft Azure را هم در اختیارِ OpenAI گذاشت که برای آموزشِ مدل‌هایی مثلِ GPT-4 حیاتی بود.

بعد از بازسازیِ ۲۰۲۵، مایکروسافت حدودِ ۲۷ درصد از سهامِ OpenAI Group PBC را دارد، اما کرسیِ هیئت‌مدیره ندارد و کنترلِ شرکت با بنیادِ غیرانتفاعی است. در بهارِ ۱۴۰۵ (آوریلِ ۲۰۲۶) دو شرکت قراردادشان را بازنگری کردند و بسیاری از محدودیت‌های قبلی برداشته شد؛ از جمله OpenAI حالا آزادتر می‌تواند از سرویس‌دهندگانِ ابریِ دیگر هم استفاده کند. به همین دلیل است که فناوریِ OpenAI در محصولاتِ مایکروسافت مثلِ Copilot هم دیده می‌شود، اما ChatGPT همچنان محصولِ OpenAI است، نه مایکروسافت.

علاوه بر مایکروسافت، صندوق‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاریِ متعددی هم در دورهای مختلف سهامِ OpenAI را خریده‌اند و شرکت برای تأمینِ قدرتِ پردازشی با شرکایی در حوزه‌ی ابر و تراشه همکاری می‌کند.

تاریخچه‌ی توسعه‌ی ChatGPT: از GPT-1 تا GPT-6

موفقیتِ ChatGPT یک‌شبه اتفاق نیفتاد. این ابزار نتیجه‌ی سال‌ها پژوهش روی مدل‌های زبانیِ بزرگ (LLM) از خانواده‌ی GPT است:

• GPT-1 (۲۰۱۸): نخستین نسخه که نشان داد مدل‌های ترنسفورمر می‌توانند درکِ خوبی از زبانِ طبیعی پیدا کنند.
• GPT-2 (۲۰۱۹): آن‌قدر قدرتمند بود که OpenAI در ابتدا از انتشارِ کاملِ آن به‌خاطرِ نگرانی از سوءاستفاده خودداری کرد.
• GPT-3 (۲۰۲۰): جهشی بزرگ در اندازه و توانایی که پایه‌ی نسخه‌ی اولیه‌ی ChatGPT شد.
• ChatGPT (۳۰ نوامبرِ ۲۰۲۲): عرضه‌ی عمومی با مدلِ GPT-3.5 و رابطِ کاربریِ ساده‌ی گفت‌وگو که جهان را با هوش مصنوعیِ مکالمه‌محور آشنا کرد و در چند روز میلیون‌ها کاربر گرفت.
• GPT-4 (مارسِ ۲۰۲۳): نسخه‌ای دقیق‌تر که تصویر را هم می‌فهمید.
• GPT-4o (مهِ ۲۰۲۴): مدلی سریع‌تر با گفت‌وگوی صوتیِ طبیعی‌تر.
• GPT-5 (اوتِ ۲۰۲۵): مدل‌های معمولی و «استدلالی» را در یک خانواده یکی کرد و نسخه‌های GPT-5.x پس از آن عرضه شدند.
• GPT-6 (سپتامبرِ ۲۰۲۶): جدیدترین نسل در زمانِ نگارشِ این مطلب، در سه رده‌ی Astra (قوی‌ترین)، Sol و Luna (سریع و کم‌هزینه).

امروز به گفته‌ی سم آلتمن، ChatGPT حدودِ ۱٫۲ میلیارد کاربرِ هفتگی دارد و یکی از پرکاربردترین نرم‌افزارهای جهان است. برای مقایسه‌ی دقیق‌ترِ نسل‌های مختلف، مقاله‌ی بررسی و مقایسه‌ی مدل‌های ChatGPT و OpenAI را ببینید و اگر می‌خواهید بدانید نامِ ChatGPT از کجا آمده، چت جی پی تی مخففِ چیست را بخوانید.

چرا چت جی پی تیِ آمریکایی برای کاربرانِ ایرانی محدود است؟

آمریکایی بودنِ سازنده‌ی چت جی پی تی پیامدِ مستقیمی برای کاربرانِ ایرانی دارد: OpenAI به‌دلیلِ تحریم‌ها ایران را در فهرستِ کشورهای پشتیبانی‌شده‌اش قرار نداده است، پرداختِ اشتراک بدونِ کارتِ ارزی ممکن نیست و اپلیکیشنِ رسمی هم برای حسابِ ایرانی در فروشگاه‌ها نمایش داده نمی‌شود. دلیلِ این موضوع را در مقاله‌ی چرا اپلیکیشنِ ChatGPT در گوگل پلی برای ایرانیان نمایش داده نمی‌شود توضیح داده‌ایم.

اگر می‌خواهید بدونِ حسابِ خارجی و پرداختِ دلاری از مدل‌های GPT و رقبایش مثلِ Claude، Gemini و DeepSeek استفاده کنید، چتِ هوش مصنوعیِ هوش‌نو یک پلتفرمِ فارسی با پرداختِ تومانی است که بعد از تأییدِ شماره‌ی موبایل، روزانه سهمِ چتِ رایگان هم دارد.

اگر تازه با این ابزار آشنا شده‌اید و می‌خواهید بدانید چه کارهایی از آن برمی‌آید و چطور از آن استفاده کنید، راهنمای کاملِ چت جی پی تی چیست را بخوانید.

سؤالات متداول

سازنده‌ی چت جی پی تی کیست؟

چت جی پی تی را شرکتِ آمریکاییِ OpenAI ساخته است. مدیرعاملِ این شرکت سم آلتمن است و از بنیان‌گذارانِ آن می‌توان به گرگ براکمن، ایلیا سوتسکور و ایلان ماسک اشاره کرد.

صاحب یا مالکِ چت جی پی تی کیست؟

مالکِ حقوقیِ چت جی پی تی شرکتِ OpenAI Group PBC است که کنترلش در دستِ بنیادِ غیرانتفاعیِ OpenAI Foundation است. سهامِ آن میانِ این بنیاد (حدودِ ۲۶ درصد)، مایکروسافت (حدودِ ۲۷ درصد) و کارکنان و سرمایه‌گذارانِ دیگر تقسیم شده است.

چت جی پی تی ساختِ کدام کشور است؟

آمریکا. OpenAI در سان‌فرانسیسکوی کالیفرنیا مستقر است، هرچند تیمش از متخصصانِ کشورهای مختلف تشکیل شده است.

آیا چت جی پی تی متعلق به مایکروسافت است؟

نه. مایکروسافت بزرگ‌ترین سرمایه‌گذارِ بیرونی و حدوداً ۲۷ درصد سهام‌دارِ OpenAI است، اما کنترلِ شرکت با بنیادِ غیرانتفاعیِ OpenAI است و ChatGPT محصولِ OpenAI به شمار می‌رود.

آیا ایلان ماسک سازنده‌ی چت جی پی تی است؟

ماسک از بنیان‌گذاران و حامیانِ مالیِ اولیه‌ی OpenAI بود، اما در سالِ ۲۰۱۸، یعنی سال‌ها پیش از عرضه‌ی ChatGPT، از هیئت‌مدیره کناره گرفت و امروز با شرکتِ xAI رقیبِ OpenAI است.

مدیرعاملِ OpenAI کیست؟

سم آلتمن. او از سالِ ۲۰۱۹ مدیرعاملِ OpenAI است و جز چند روزِ نوامبرِ ۲۰۲۳ که برکنار شد و بعد برگشت، در این سمت بوده است.

چت جی پی تی چه زمانی ساخته شد؟

نسخه‌ی عمومیِ ChatGPT در ۳۰ نوامبرِ ۲۰۲۲ (۹ آذرِ ۱۴۰۱) عرضه شد، اما بر پایه‌ی مدل‌های GPT ساخته شده که OpenAI از سالِ ۲۰۱۸ روی آن‌ها کار می‌کرد.

جمع‌بندی: محصولِ یک تلاشِ جهانی در خاکِ آمریکا

در پاسخ به پرسشِ اصلی، چت جی پی تی محصولِ شرکتِ آمریکاییِ OpenAI است که در سان‌فرانسیسکو مستقر است و سم آلتمن مدیرعاملِ آن است. مالکِ آن OpenAI Group PBC است که بنیادِ غیرانتفاعیِ OpenAI کنترلش می‌کند و مایکروسافت با حدودِ ۲۷ درصد سهم، بزرگ‌ترین سرمایه‌گذارِ بیرونیِ آن است.

با این حال، تیمِ OpenAI از استعدادهای سراسرِ جهان تشکیل شده و دانشِ پشتِ این فناوری بر پایه‌ی دهه‌ها پژوهشِ جهانی در هوش مصنوعی بنا شده است. پس می‌توان گفت ChatGPT گرچه در آمریکا متولد شده، محصولِ تلاشی جهانی برای پیش بردنِ مرزهای هوش مصنوعی است.