متا روز ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۳ مهر ۱۴۰۵) مدل متن‌باز تازه‌اش، Muse Spark Open، را منتشر کرد؛ مدلی با ۸۱۶ میلیارد پارامتر و پنجره‌ی متنِ یک میلیون توکنی که وزن‌هایش از Hugging Face دانلود می‌شود. این نخستین مدلِ وزن‌باز (open-weight) متا بعد از خانواده‌ی Llama است و شرکت آن را «توانمندترین مدلِ وزن‌بازِ آمریکایی تا امروز» نامیده است.
Muse Spark Open چیست؟
«وزن‌باز» یعنی فایلِ وزن‌های مدل را می‌شود دانلود کرد و روی سخت‌افزارِ خودت اجرا کرد، بی‌آنکه هر بار از سرورِ شرکتِ سازنده سؤال بپرسی. Muse Spark Open یک مدلِ چندحالته است و متن، تصویر، ویدیو و صدا را می‌فهمد. به نوشته‌ی The Decoder، از ۸۱۶ میلیارد پارامترِ کل، در هر پاسخ حدودِ ۴۲ میلیارد پارامتر فعال می‌شود؛ یعنی ساختارش «ترکیبِ متخصصان» است و به همین دلیل از اندازه‌اش سریع‌تر کار می‌کند. تمرکزِ مدل روی کدنویسی و کارهای ایجنتی است؛ کارهایی که مدل چند مرحله را پشتِ هم و با ابزار انجام می‌دهد.
متا در آزمون‌های خودش مدل را با Qwen 3.8، GLM 5.3، Kimi K3، Nemotron 3 Ultra و Inkling مقایسه کرده است. طبق گزارش‌ها، در دسته‌های کارِ ایجنتی، دانش و استدلال و درکِ تصویر از رقبا جلوتر است، ولی در کدنویسی از بعضی رقبا عقب می‌ماند و از مدل‌های پولیِ خودِ متا، یعنی خانواده‌ی Muse Wonder، هم ضعیف‌تر است. عددهای دقیقِ آزمون‌ها در منبع‌ها نیامده و این نتیجه‌ها را متا خودش اعلام کرده، نه یک گروهِ مستقل؛ پس بهتر است با احتیاط خوانده شوند.
برای اجرا چه سخت‌افزاری لازم است؟
متا این مدل را برای تراشه‌ی M5 Ultra اپل بهینه کرده است. به نوشته‌ی Engadget، اجرای کاملِ مدل روی دستگاهِ خودت به حدودِ یک ترابایت حافظه نیاز دارد.
| چیدمان | توضیح |
|---|---|
| دو Mac Studio با ۵۱۲ گیگابایت حافظه | کلِ مدل را در خود جا می‌دهند |
| چهار Mac Studio با ۲۵۶ گیگابایت حافظه | هزینه‌ی تقریبی ۳۸ هزار دلار |
اپل هنوز قیمتِ Mac Studio با ۵۱۲ گیگابایت را اعلام نکرده و قرار است اواخرِ اکتبر عرضه شود. یعنی اجرای محلیِ این مدل فعلاً کارِ شرکت‌ها و پژوهشگران است، نه کاربرِ معمولی. برای بقیه، مدل از راهِ چند پلتفرمِ API در دسترس است.
مجوز چیست؟
استفاده رایگان است، ولی شرط دارد: باید عبارتِ «Built with Muse Spark Open» را در محصولت بیاوری. شرکت‌هایی که سالی بیش از ۲۰ میلیون دلار درآمد دارند و می‌خواهند مدل را به‌عنوان سرویسِ API بفروشند، باید قرارداد جداگانه با متا ببندند. پس «متن‌باز» اینجا به معنای بدونِ هیچ قیدی نیست.
این خبر برای کاربرِ فارسی‌زبان چه معنایی دارد؟
سه نکته مهم است. اول، رقابتِ مدل‌های وزن‌باز بالا گرفته است: متا حالا در میدانی است که مدل‌های چینیِ Qwen، GLM و Kimi تا دیروز تنها بازیگرانش بودند. این رقابت معمولاً قیمتِ هوش مصنوعی را پایین می‌آورد. دوم، مدلی که وزن‌هایش آزاد است را هر شرکتی می‌تواند روی سرورِ خودش بگذارد؛ یعنی برای کسب‌وکارهایی که نمی‌خواهند داده‌شان به بیرون برود، گزینه‌ی تازه‌ای به وجود آمده است. سوم، هنوز کسی عملکردِ مدل را برای زبانِ فارسی مستقل نسنجیده؛ پس درباره‌ی کیفیتِ فارسی‌اش چیزی نمی‌شود گفت.
اگر می‌خواهی همین حالا مدل‌های هوش مصنوعیِ برتر را با فارسی امتحان کنی، در ابزارهای هوش‌نو می‌توانی با GPT، Claude، Gemini، DeepSeek، Qwen و Kimi گفت‌وگو کنی. خبرِ قبلیِ متا درباره‌ی مدلِ ایجنتیِ Muse Wonder را هم در Muse Wonder متا بخوان، و اگر با مدل‌های دیگر کار می‌کنی، آموزشِ پرامپت‌نویسی برای DeepSeek به نوشتنِ پرامپتِ بهتر کمک می‌کند.
سؤالات متداول
Muse Spark Open را می‌شود رایگان دانلود کرد؟
بله، وزن‌ها در Hugging Face هستند و استفاده رایگان است، به شرطِ آوردنِ برچسبِ «Built with Muse Spark Open». سرویس‌دهنده‌هایی که درآمدشان از ۲۰ میلیون دلار در سال بیشتر است، قرارداد جدا لازم دارند.
روی لپ‌تاپِ معمولی اجرا می‌شود؟
نه. اجرای کامل حدودِ یک ترابایت حافظه می‌خواهد. بدونِ چنین سخت‌افزاری باید از سرویس‌های API استفاده کرد.
فرقش با Muse Wonder چیست؟
Muse Wonder مدلِ پولیِ متاست و طبق گزارش‌ها از Muse Spark Open قوی‌تر است. نسخه‌ی Open فقط برای دانلود و استفاده‌ی آزاد منتشر شده است.
