هوش مصنوعی چینی دیگر دنباله‌روِ ChatGPT نیست. از زمانی که DeepSeek در بهمنِ ۱۴۰۳ با مدلی رایگان و متن‌باز بازارِ جهانی را تکان داد، شرکت‌های چینی پشتِ سرِ هم مدل‌هایی عرضه کرده‌اند که در بسیاری از آزمون‌ها هم‌سطحِ رقبای آمریکایی‌اند و قیمتشان چند برابر ارزان‌تر است. در مهرِ ۱۴۰۵ (اکتبرِ ۲۰۲۶)، مهم‌ترین نام‌ها این‌ها هستند: DeepSeek، Qwen از علی‌بابا، Kimi از Moonshot AI، GLM از Z.ai، MiniMax، Ernie از بایدو و Doubao از بایت‌دنس؛ و در تصویر و ویدیو هم Kling، Seedance، Hailuo و Vidu.
در این راهنما هر کدام از این ابزارهای هوش مصنوعی چینی را با آخرین نسخه، کاربردِ اصلی، رایگان یا پولی بودن و نقاطِ ضعفشان معرفی می‌کنیم. ادعاهای نسخه‌ی قبلیِ این مقاله، مثلِ اینکه Vidu هنوز عمومی نیست یا Kimi کاملاً رایگان است، دیگر درست نیستند و اصلاح شده‌اند.
چرا هوش مصنوعی چینی این‌قدر مهم شد؟
سه ویژگی مدل‌های چینی را از رقبای غربی متمایز می‌کند:
- وزن‌های باز (Open Weights): DeepSeek، Qwen، Kimi، GLM و MiniMax بسیاری از مدل‌هایشان را با مجوزهای آزادی مثلِ MIT یا Apache 2.0 منتشر می‌کنند. یعنی هر شرکت یا پژوهشگری می‌تواند مدل را دانلود کند و روی سرورِ خودش اجرا کند؛ کاری که با GPT یا Claude ممکن نیست.
- قیمتِ پایین: قیمتِ API این مدل‌ها معمولاً کسری از مدل‌های هم‌ردیفِ آمریکایی است. به همین دلیل بسیاری از استارتاپ‌ها و برنامه‌نویس‌ها برای کارهای پرحجم سراغِ آن‌ها می‌روند.
- سرعتِ عرضه: فقط در سالِ ۲۰۲۶، علی‌بابا چهار نسلِ پشتِ سرِ همِ Qwen (از ۳٫۵ تا ۳٫۸) را منتشر کرده و Moonshot و Z.ai هم هر چند ماه نسخه‌ی تازه داده‌اند.
در مقابل، این مدل‌ها تابعِ قوانینِ سانسورِ چین هستند و درباره‌ی موضوع‌های سیاسیِ حساسِ چین جواب نمی‌دهند یا جوابِ رسمی می‌دهند. نگرانی‌هایی هم درباره‌ی حریمِ خصوصی وجود دارد که در ادامه توضیح می‌دهیم.
جدولِ مقایسه‌ی ابزارهای هوش مصنوعی چینی
| ابزار | شرکت | کاربردِ اصلی | آخرین نسخه (تا مهر ۱۴۰۵) | نسخه‌ی رایگان | وزنِ باز |
|---|---|---|---|---|---|
| DeepSeek | DeepSeek | چت، استدلال، برنامه‌نویسی | V4 و V4.1-Flash | بله | بله (MIT) |
| Qwen | علی‌بابا | چت، کدنویسی، ترجمه، تصویر | Qwen3.8-Max؛ Qwen 4 در دستِ آموزش | بله | بخشی از مدل‌ها (Apache 2.0) |
| Kimi | Moonshot AI | اسنادِ بلند، عامل و پژوهش | Kimi K3 | بله، با سقف | بله |
| GLM (Z.ai) | Z.ai (ژیپو سابق) | چت و کدنویسی | GLM-5.3 | بله | بله (MIT) |
| MiniMax | MiniMax | متن، صدا، ویدیو | MiniMax M3 | بله، با سقف | بله |
| Ernie | بایدو | چت و جست‌وجو | Ernie 5.1 | بله | نسخه‌ی ۵ خیر |
| Doubao | بایت‌دنس | دستیارِ همه‌کاره | Seed 2.0 | بله | خیر |
| Kling | کوایشو | ساختِ ویدیو | به‌روزرسانیِ مداوم | بله، با اعتبارِ محدود | خیر |
| Seedance | بایت‌دنس | ساختِ ویدیو | Seedance 2.0 | از طریقِ پلتفرم‌ها | خیر |
| Vidu | Shengshu | ویدیو با صدا | Vidu Q3 | بله، با اعتبارِ محدود | خیر |
مدل‌های زبانی و چت‌بات‌های چینی
۱. DeepSeek: معروف‌ترین هوش مصنوعیِ چینی
DeepSeek استارتاپی از هانگژو است که با مدلِ استدلالیِ R1 در بهمنِ ۱۴۰۳ نشان داد می‌شود با هزینه‌ای بسیار کمتر از غول‌های آمریکایی مدلی در همان سطح ساخت. این خبر آن روزها حتی ارزشِ سهامِ شرکت‌های تراشه‌سازِ آمریکایی را پایین آورد. نسلِ فعلیِ آن، DeepSeek V4 و V4-Pro، در اردیبهشتِ ۱۴۰۵ عرضه شد و در شهریورِ ۱۴۰۵ نسخه‌ی سریع‌ترِ V4.1-Flash با درکِ تصویرِ داخلی جایگزینِ V4-Flash شد.
- قیمت: وب‌سایت و اپِ DeepSeek رایگان است؛ نسخه‌ی وب سقفِ حدودِ ۵۰۰ پیام در ساعت دارد. API پولی ولی بسیار ارزان است.
- قوت‌ها: ریاضی، استدلالِ چندمرحله‌ای و برنامه‌نویسی؛ وزن‌های باز با مجوزِ MIT.
- ضعف‌ها: سانسورِ موضوع‌های سیاسیِ چین و نگرانی‌های حریمِ خصوصی؛ ایتالیا در بهمنِ ۱۴۰۳ اپِ آن را مسدود کرد و کشورهایی مثلِ استرالیا، کره‌ی جنوبی و کانادا استفاده از آن را روی دستگاه‌های دولتی ممنوع کردند.
- آدرس: chat.deepseek.com
برای گرفتنِ بهترین نتیجه از این مدل، راهنمای پرامپت‌نویسیِ اصولی در DeepSeek را بخوانید.
۲. Qwen: خانواده‌ی همه‌کاره‌ی علی‌بابا
Qwen (که در چین با نامِ «تونگ‌یی چیان‌ون» هم شناخته می‌شد) یکی از بزرگ‌ترین خانواده‌های مدل‌های متن‌بازِ دنیاست و از مدل‌های کوچک برای گوشی تا مدل‌های غول‌پیکر را در بر می‌گیرد. علی‌بابا در ۲۰۲۶ نسل‌های ۳٫۵ (بهمنِ ۱۴۰۴)، ۳٫۶، ۳٫۷ و در مردادِ ۱۴۰۵ پرچم‌دارِ Qwen3.8-Max را منتشر کرد و در شهریورِ ۱۴۰۵ اعلام کرد Qwen 4 در حالِ آموزش است. اپِ Qwen طبقِ گزارش‌ها تا بهارِ ۱۴۰۵ بیش از ۲۰۰ میلیون کاربر داشته است.
- اعضای مهمِ خانواده: مدل‌های چتِ Qwen، مدلِ ترجمه‌ی Qwen-MT با پشتیبانی از ۹۲ زبان از جمله فارسی، مدل‌های بینایی و صوتی، و Qwen Image برای ساختِ تصویر.
- قیمت: Qwen Chat رایگان است؛ بسیاری از مدل‌ها با مجوزِ Apache 2.0 دانلودشدنی‌اند.
- قوت‌ها: تنوعِ زیاد، فارسیِ خوب، و نوشتنِ متنِ دقیق روی تصویر در Qwen Image.
- آدرس: chat.qwen.ai
۳. Kimi: متخصصِ اسنادِ طولانی و کارهای عامل‌محور
Kimi محصولِ استارتاپِ Moonshot AI است و از ابتدا با توانِ خواندنِ متن‌های بسیار بلند شناخته شد. در تیرِ ۱۴۰۴ مدلِ Kimi K2 با یک تریلیون پارامتر آمد، در آبانِ ۱۴۰۴ نسخه‌ی استدلالیِ K2 Thinking، در بهمنِ ۱۴۰۴ نسخه‌ی چندرسانه‌ایِ K2.5 و در تیرِ ۱۴۰۵ Kimi K3 با ۲٫۸ تریلیون پارامتر و حافظه‌ی متنیِ یک میلیون توکنی که بزرگ‌ترین مدلِ وزن‌بازِ منتشرشده تا آن زمان است.
- امکاناتِ شاخص: حالتِ عاملِ «OK Computer» برای ساختنِ صفحه‌ی وب و اسلاید، دستیارِ پژوهشیِ Kimi Researcher و تحلیلِ اسنادِ حجیم.
- قیمت: برخلافِ گذشته، دیگر کاملاً رایگان نیست؛ نسخه‌ی رایگان سقفِ مصرف دارد و چند اشتراکِ پولی اضافه شده است.
- آدرس: kimi.com
۴. GLM از Z.ai (ژیپوی سابق)
Z.ai که پیش‌تر Zhipu AI نام داشت، از دلِ دانشگاهِ تسینگ‌هوا بیرون آمده و در دیِ ۱۴۰۴ نخستین شرکتِ بزرگِ مدل‌سازِ چینی شد که در بورسِ هنگ‌کنگ عرضه شد. مدل‌های GLM-5 (بهمنِ ۱۴۰۴) تا GLM-5.3 (مردادِ ۱۴۰۵) به‌خصوص در برنامه‌نویسی و کارهای عامل‌محور قوی‌اند و با مجوزِ MIT منتشر می‌شوند. این شرکت از دیِ ۱۴۰۳ در فهرستِ تحریمیِ وزارتِ بازرگانیِ آمریکا است.
- آدرس: chat.z.ai
۵. MiniMax: متن، صدا و ویدیو
MiniMax در هر سه حوزه فعال است: مدلِ زبانیِ MiniMax M3 (خردادِ ۱۴۰۵) با وزنِ باز و حافظه‌ی یک میلیون توکنی که با طراحیِ توجهِ پراکنده هزینه‌ی پردازش را پایین آورده، مدل‌های صوتی برای تبدیلِ متن به گفتار، و سرویسِ ویدیوسازیِ Hailuo که در ادامه معرفی می‌کنیم.
۶. Ernie Bot از بایدو
Ernie نخستین پاسخِ جدیِ چین به ChatGPT بود. بایدو از بهارِ ۱۴۰۴ استفاده از Ernie را رایگان کرد، در تیرِ ۱۴۰۴ مدل‌های Ernie 4.5 را متن‌باز کرد و آخرین نسخه‌ی پایدارش Ernie 5.1 در اردیبهشتِ ۱۴۰۵ آمد. Ernie بیشتر برای کاربرِ چینی و در کنارِ موتورِ جست‌وجوی بایدو طراحی شده و در زبان‌های دیگر به اندازه‌ی Qwen و DeepSeek قوی نیست.
- آدرس: ernie.baidu.com
۷. Doubao از بایت‌دنس
Doubao دستیارِ هوش مصنوعیِ شرکتِ سازنده‌ی تیک‌تاک و پرکاربردترین اپِ هوش مصنوعی در داخلِ چین است؛ گزارش‌ها از بیش از ۳۰۰ میلیون کاربرِ ماهانه در ۲۰۲۶ خبر می‌دهند. مدلِ پایه‌ی آن، Doubao Seed 2.0، در بهمنِ ۱۴۰۴ عرضه شد. بیشترِ امکاناتش برای بازارِ چین است و استفاده از آن بیرون از چین محدودتر است.
ابزارهای چینیِ ساختِ تصویر و ویدیو
شاید جایی که چین بیشترین تأثیر را گذاشته، ویدیو باشد. چند ابزارِ چینی در فهرستِ بهترین ویدیوسازهای دنیا قرار دارند:
۸. Kling از کوایشو
Kling ساخته‌ی شرکتِ کوایشو، رقیبِ داخلیِ تیک‌تاک، است و با حرکت‌های طبیعی و فیزیکِ باورپذیر به یکی از محبوب‌ترین ابزارهای ساختِ ویدیو از متن و عکس تبدیل شده است. نسخه‌ی رایگانش اعتبارِ روزانه‌ی محدود دارد. راهنمای کاملش را در مقاله‌ی هوش مصنوعی Kling بخوانید.
۹. Seedance از بایت‌دنس
Seedance مدلِ ویدیوسازیِ بایت‌دنس است که نسخه‌ی ۲٫۰ آن در بهمنِ ۱۴۰۴ معرفی شد. Seedance در ویدیوهای چندنمایی و حفظِ ظاهرِ شخصیت در طولِ کلیپ عملکردِ خوبی دارد و بیشتر از راهِ پلتفرم‌های واسط در دسترس است.
۱۰. Hailuo از MiniMax
Hailuo سرویسِ ساختِ ویدیوی MiniMax است که برای ویدیوهای کوتاهِ سینمایی و حرکت‌های دوربینِ دقیق محبوب شده و با پرامپتِ متنی یا یک عکس کار می‌کند.
۱۱. Vidu از Shengshu
در نسخه‌ی قبلیِ این مقاله Vidu را «پاسخِ هنوز عرضه‌نشده‌ی چین به Sora» معرفی کرده بودیم. امروز Vidu کاملاً عمومی است: نسخه‌ی Vidu Q3 در بهمنِ ۱۴۰۴ آمد و می‌تواند تا ۱۶ ثانیه ویدیوی 1080p را همراه با گفت‌وگو، صداگذاری و موسیقی در یک مرحله بسازد. قابلیتِ Reference-to-Video هم در فروردینِ ۱۴۰۵ عرضه شد که شخصیت، لباس و فضا را از عکس‌های مرجع می‌گیرد.
- آدرس: vidu.com
۱۲. Qwen Image
مدلِ ساختِ تصویرِ علی‌بابا که به‌خصوص در نوشتنِ متنِ خوانا روی تصویر، مثلاً روی پوستر و بنر، از بسیاری از رقبا بهتر است و ویرایشِ تصویر را هم پشتیبانی می‌کند.
نکته‌های حریمِ خصوصی و سانسور
پیش از اینکه اطلاعاتِ مهمی را با یک چت‌باتِ چینی در میان بگذارید، این نکته‌ها را بدانید:
- محلِ نگهداریِ داده: سرویس‌های مصرفیِ چینی مثلِ اپِ DeepSeek داده‌ها را روی سرورهایی در چین نگه می‌دارند و تابعِ قوانینِ آن کشورند. به همین دلیل چند کشور استفاده از آن‌ها را در ادارات ممنوع کرده‌اند.
- سانسور: درباره‌ی موضوع‌هایی مثلِ رهبرانِ چین یا رویدادهای سیاسیِ حساس، جواب نمی‌دهند یا روایتِ رسمی را تکرار می‌کنند.
- نسخه‌ی وزن‌باز امن‌تر است: اگر مدلِ وزن‌باز را روی سرورِ خودتان یا از طریقِ یک سرویس‌دهنده‌ی دیگر اجرا کنید، داده‌ی شما به سرورِ شرکتِ سازنده نمی‌رود.
- قانونِ کلی: مثلِ هر چت‌باتِ دیگری، رمز، اطلاعاتِ بانکی و اسنادِ محرمانه را وارد نکنید. قواعدِ مشابه برای ChatGPT را در مقاله‌ی آیا چت جی پی تی امن است توضیح داده‌ایم.
استفاده از هوش مصنوعیِ چینی در ایران
شرکت‌های چینی تابعِ تحریم‌های آمریکا نیستند، اما این به معنای دسترسیِ همیشه راحت نیست: بعضی سرویس‌ها، مثلِ Doubao و Ernie، برای امکاناتِ کامل شماره‌ی موبایلِ چینی می‌خواهند، رابطِ کاربریِ برخی فقط چینی است و خریدِ اشتراک یا اعتبار با کارتِ ایرانی ممکن نیست. سرعت و در دسترس بودنِ سایت‌ها هم از ایران متغیر است.
راهِ ساده‌تر برای کاربرِ ایرانی، پلتفرم‌های فارسی است. در هوش‌نو، که یک هوش مصنوعی ایرانی با پرداختِ تومانی است، می‌توانید:
- در ابزارِ چت با هوش مصنوعی به فارسی با DeepSeek، Qwen و Kimi، در کنارِ GPT، Claude و Gemini، گفت‌وگو کنید و جوابِ مدل‌ها را مقایسه کنید.
- در ساختِ تصویر با هوش مصنوعی از Qwen Image در کنارِ مدل‌هایی مثلِ Nano Banana، Flux و Midjourney استفاده کنید.
- در تولیدکننده‌ی ویدیو با هوش مصنوعی با Kling، Seedance و Minimax از متن یا عکس ویدیو بسازید.
بعد از تأییدِ شماره‌ی موبایل، چتِ رایگانِ روزانه فعال می‌شود و بقیه‌ی ابزارها با اعتبارِ تومانی و بدونِ اشتراکِ اجباری کار می‌کنند؛ اگر ساختِ تصویر یا ویدیویی ناموفق باشد، اعتبارش خودکار برمی‌گردد.
کدام هوش مصنوعیِ چینی را انتخاب کنیم؟
- برای ریاضی، منطق و برنامه‌نویسیِ رایگان: DeepSeek یا GLM.
- برای کارهای روزمره، ترجمه و فارسیِ بهتر: Qwen. اگر ترجمه کارِ اصلیِ شماست، مقاله‌ی بهترین هوش مصنوعی برای ترجمه را هم ببینید.
- برای خواندن و خلاصه کردنِ اسنادِ خیلی بلند یا ساختِ اسلاید: Kimi.
- برای ساختِ ویدیو: Kling، Seedance، Hailuo یا Vidu، بسته به سبکِ ویدیو.
- برای تصویر با متنِ خوانا: Qwen Image.
- برای اجرای مدل روی سرورِ خودتان: مدل‌های وزن‌بازِ Qwen، DeepSeek، GLM یا MiniMax.
اگر تفاوت مدل زبانی، یادگیری عمیق و هوش مصنوعی مولد برایتان روشن نیست، زیرشاخه‌های هوش مصنوعی را در راهنمای پایه ببینید.
نسخه‌های تازه‌ی DeepSeek و Qwen را کنار مدل‌های دیگر در جدیدترین هوش مصنوعی دنیا ببینید.
برای مقایسه‌ی مدل‌های ویدیوییِ چینی با Veo، بهترین ویدیوساز هوش مصنوعی چینی را ببینید.
برای شناختِ عمیق‌ترِ یکی از مهم‌ترین مدل‌های این حوزه، راهنمای کامل دیپ سیک و نسخه‌هایش را بخوانید.
سؤالات متداول
بهترین هوش مصنوعی چینی کدام است؟
بستگی به کار دارد. برای استدلال و برنامه‌نویسی DeepSeek و GLM، برای کارهای همه‌کاره و پشتیبانی از زبان‌های مختلف Qwen، برای اسنادِ طولانی Kimi و برای ویدیو Kling و Vidu جزوِ بهترین‌ها هستند. در آزمون‌های عمومی، مدل‌های پرچم‌دارِ Qwen، Kimi و DeepSeek معمولاً بالاتر از بقیه‌ی مدل‌های چینی قرار می‌گیرند.
آیا DeepSeek رایگان است؟
بله. وب‌سایت و اپِ DeepSeek برای کاربران رایگان است و نسخه‌ی وب سقفِ حدودِ ۵۰۰ پیام در ساعت دارد. API آن پولی است، اما قیمتش از بیشترِ رقبا پایین‌تر است. وزن‌های مدل هم با مجوزِ MIT برای دانلود آزاد است.
فرقِ Qwen و DeepSeek چیست؟
DeepSeek یک خانواده‌ی متمرکز روی مدل‌های زبانی و استدلال است، اما Qwen از علی‌بابا اکوسیستمی گسترده‌تر است که مدل‌های ترجمه، بینایی، صوت و ساختِ تصویر را هم در بر می‌گیرد. در فارسی هر دو خوب‌اند؛ Qwen معمولاً در متن‌های روزمره و ترجمه روان‌تر است و DeepSeek در مسئله‌های منطقی و فنی دقیق‌تر.
Kimi چیست و چه مزیتی دارد؟
Kimi چت‌باتِ شرکتِ Moonshot AI است که با حافظه‌ی متنیِ بسیار بزرگ و حالت‌های عامل‌محور شناخته می‌شود. آخرین مدلش Kimi K3 حافظه‌ی یک میلیون توکنی دارد و می‌تواند گزارش‌ها و کتاب‌های بلند را یک‌جا تحلیل کند یا از روی یک درخواست، صفحه‌ی وب و اسلاید بسازد.
آیا استفاده از هوش مصنوعیِ چینی امن است؟
برای کارهای عمومی مثلِ نوشتن، ترجمه و برنامه‌نویسی مشکلی نیست، اما اپ‌های رسمیِ چینی داده‌ها را در چین نگه می‌دارند و تابعِ قوانینِ آن کشورند. اطلاعاتِ شخصی و محرمانه را وارد نکنید. اجرای نسخه‌ی وزن‌باز روی سرورِ دیگر، داده را از دسترسِ شرکتِ سازنده دور نگه می‌دارد.
آیا هوش مصنوعیِ چینی فارسی بلد است؟
بله. Qwen، DeepSeek و Kimi فارسی را می‌فهمند و فارسی جواب می‌دهند و Qwen-MT فارسی را در فهرستِ رسمیِ زبان‌هایش دارد. Ernie و Doubao بیشتر برای زبانِ چینی بهینه شده‌اند و در فارسی ضعیف‌ترند.
جمع‌بندی
هوش مصنوعی چینی در ۲۰۲۶ دیگر یک جایگزینِ ارزان نیست، بلکه یکی از دو قطبِ اصلیِ این صنعت است. DeepSeek با مدل‌های رایگان و متن‌باز، Qwen با گسترده‌ترین خانواده‌ی مدل‌ها، Kimi با حافظه‌ی عظیم و کارهای عامل‌محور، و Kling و Vidu در ویدیو، گزینه‌هایی جدی برای هر کاربری هستند. فقط حواستان به سانسور و حریمِ خصوصی باشد و اطلاعاتِ حساس را با هیچ چت‌باتی در میان نگذارید.
اگر می‌خواهید DeepSeek، Qwen و Kimi را بدونِ دردسرِ ثبت‌نامِ خارجی و با پرداختِ تومانی امتحان کنید، از چتِ فارسیِ هوش‌نو شروع کنید و جوابِ هر سه را کنارِ هم ببینید.
