لونت آلپوگه (Levent Alpöge)، ریاضیدانِ شرکت Anthropic، روز جمعه ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۹ آبان ۱۴۰۵) ادعا کرد با کمک Claude اثباتی برای «فرضیهی ریمان» یافته است؛ یکی از سختترین مسئلههای باز ریاضیات که از سال ۱۸۵۹ حلنشده مانده. این ادعا هنوز توسط هیچ ریاضیدان مستقلی تأیید نشده و Anthropic هم دربارهی آن اظهارنظری نکرده است. گزارش را The Verge و AP (از راه WUSA9) و واشینگتنپست منتشر کردهاند.
فرضیهی ریمان چیست و چرا مهم است؟
این مسئله دربارهی الگوی عددهای اول است؛ همان عددهایی که فقط بر یک و خودشان بخشپذیرند، مثل ۲ و ۳ و ۵ و ۷. ریمان در سال ۱۸۵۹ حدس زد که این عددها روی محور اعداد نظمی پنهان دارند که به صفرهای یک تابع خاص برمیگردد. اگر درست باشد، بسیاری از قضیههای دیگر ریاضیات بر پایهی محکمتری قرار میگیرند. این مسئله یکی از هفت «مسئلهی هزاره» است که مؤسسهی ریاضیات Clay برای هر کدام یک میلیون دلار جایزه گذاشته است. تا امروز فقط حدس پوانکاره رسما حلشده اعلام شده است.
نمونهی خودت را میتوانی با هوش مصنوعی فارسی در هوش نو بسازی؛ هزینه را پیش از ساخت میبینی.
آلپوگه دقیقا چه گفته؟
طبق گزارشها، آلپوگه اثبات را در یک سند روی وبسایت شخصیاش منتشر کرده و نوشته با Claude به آن رسیده است. او میگوید روش، «فرضیهی ریمان تعمیمیافته» را هم حل میکند و با زمان بیشتر شاید «فرضیهی ریمان گسترده» را نیز. به گفتهی او، او و Claude استدلالها را بدون فرض اضافه در زبان Lean هم صوریسازی کردهاند؛ Lean ابزاری است که درستی گامهای یک اثبات را با کامپیوتر وارسی میکند. AP نوشته اثبات تولیدشده با هوش مصنوعی بیش از ۲۵۰ هزار صفحه است. آلپوگه همچنین نوشته که انتظار دارد اثبات بهزودی خیلی کوتاهتر شود.
The Verge میگوید آلپوگه نوشته نیمهشب یکشنبه به داریو آمودی، مدیرعامل Anthropic، پیام داده و انتشار را تا بعد از عرضهی سهام شرکت در روز پنجشنبه عقب انداخته است. Anthropic به درخواست نظر پاسخ فوری نداده بود.
چرا هنوز نباید آن را «حلشده» دانست؟
- تأیید مستقل نشده: ریاضیدانها تازه شروع به بررسی کردهاند و بررسی سندی با این حجم احتمالا مدتها طول میکشد.
- قاعدهی جایزه: طبق قوانین مؤسسهی Clay، راهحل باید منتشر شود و دستکم دو سال در برابر نقد دوام بیاورد و «پذیرش عمومی جامعهی ریاضی» را به دست آورد، بعد از آن جایزه بررسی میشود.
- سابقهی تردید: Anthropic در مرداد امسال گفته بود روی فرضیهی ریمان با Claude کار میکند، اما نوشته بود انتظار ندارد روشهای Claude به اثبات آن برسد.
صوریسازی با Lean نشانهی خوبی است، چون ماشین هر گام را وارسی میکند. با این حال باید معلوم شود تعریفها و گزارهی صوریشده دقیقا همان مسئلهی اصلیاند؛ این همان کاری است که متخصصها باید انجام دهند.
پیشزمینه: موج ریاضیات با هوش مصنوعی
این ماجرا اولین ادعای بزرگ نیست. The Verge یادآوری میکند که OpenAI در شهریور مدعی شد مسئلهی ناویر–استوکس را (که دربارهی جریان سیالهاست) با ۱۰ هزار ایجنت حل کرده؛ نتیجه معتبر شمرده میشود ولی هنوز رسما تأیید نشده و پای اتهامهایی دربارهی روش پژوهش هم در میان است که OpenAI آنها را رد کرده است. آلپوگه در تیر هم گفته بود با Claude حدس ژاکوبی را حل کرده است. در هوشنو دربارهی نتیجههای ریاضی OpenAI هم نوشتهایم و برای آشنایی با خود مدل، Claude چیست و چطور کار میکند را ببینید.
برای کاربر فارسیزبان چه معنایی دارد؟
فعلا نتیجهی ریاضی تازهای در دست نداریم؛ فقط یک ادعای جدی داریم که باید تأیید یا رد شود. برای کاربر عادی نکتهی مهم این است که مدلهای زبانی در استدلال طولانی و وارسیپذیر به سطحی رسیدهاند که پژوهشگران حرفهای هم از آنها استفاده میکنند. اگر میخواهید مدلهای زبانی را برای حل مسئله، توضیح درس یا نوشتن امتحان کنید، در ابزارهای هوشنو میتوانید با GPT، Claude، Gemini، DeepSeek و Qwen گفتگو کنید. هیچ مدلی جای وارسی انسانی نیست و پاسخهای ریاضی را همیشه باید بررسی کرد.
سؤالات متداول
آیا فرضیهی ریمان حل شد؟
هنوز نه. این فقط ادعای یک ریاضیدان است و تأیید مستقل ندارد.
جایزهی یک میلیون دلاری داده میشود؟
نه به این زودی. طبق قوانین Clay، راهحل باید دستکم دو سال در برابر نقد دوام بیاورد.
Lean چیست؟
زبانی برنامهنویسی برای نوشتن اثباتهای ریاضی که کامپیوتر درستی هر گام را وارسی میکند.